Twoje dziecko po Tobie odziedziczy. Czy chcesz, żeby majątkiem zarządzał były małżonek?

16.05.2026

Jesteś po rozwodzie. Masz niepełnoletnie dziecko, które w razie Twojej śmierci odziedziczy po Tobie mieszkanie, oszczędności, może udziały w firmie. Pytanie, które zadaje sobie wielu rodziców w takiej sytuacji, brzmi: kto będzie zarządzał tym majątkiem, dopóki dziecko nie osiągnie pełnoletniości?

Odpowiedź, jakiej udziela polskie prawo, dla wielu osób jest zaskoczeniem — i często nie jest to odpowiedź, której oczekują. Dobra wiadomość: jest narzędzie, które pozwala temu zapobiec. Wymaga jednak działania za życia.

Twoje dziecko po Tobie odziedziczy. Czy chcesz, żeby majątkiem zarządzał były małżonek?

Domyślnie zarząd sprawuje rodzic — także ten po rozwodzie

Po rozwodzie najczęściej oboje rodzice zachowują pełną władzę rodzicielską (chyba że sąd postanowił inaczej). Z władzy rodzicielskiej wynika również prawo i obowiązek zarządu majątkiem dziecka (art. 101 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Co to oznacza w praktyce, jeśli odziedziczone aktywa trafią do dziecka? Twój były małżonek — jako drugi rodzic — będzie mógł między innymi:

prowadzić bieżące sprawy związane z odziedziczoną nieruchomością,
dysponować środkami zgromadzonymi na rachunkach dziecka,
podejmować decyzje dotyczące inwestowania majątku,
reprezentować dziecko w sprawach majątkowych.

Owszem — każda istotniejsza czynność (np. sprzedaż nieruchomości) wymaga zgody sądu opiekuńczego. Ale codzienny zarząd, drobniejsze decyzje, faktyczna kontrola nad pieniędzmi — pozostają po stronie rodzica. Jeśli to właśnie tej sytuacji chcesz uniknąć, polskie prawo daje Ci konkretne narzędzie.

Rozwiązanie: testament, który wyłącza zarząd byłego małżonka

Kluczowy przepis to art. 102 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Pozwala on zapisać w testamencie, że majątek, który dziecko po Tobie odziedziczy, nie będzie objęty zarządem rodziców.

W testamencie:

Powołujesz dziecko do spadku (lub konkretnej jego części).
Zastrzegasz, że odziedziczony majątek nie podlega zarządowi rodziców.
Wskazujesz osobę, która ma sprawować zarząd zamiast nich — tak zwanego zarządcę.

Jeśli nie wskażesz nikogo konkretnego, zarządcę ustanowi sąd opiekuńczy. Co do zasady jednak warto samodzielnie zdecydować, komu powierzysz tę rolę — nie zostawiać tego losowi i procedurze sądowej.

Drugie narzędzie: wykonawca testamentu

Drugą instytucją, którą warto wprowadzić do testamentu, jest wykonawca testamentu (art. 986 i następne Kodeksu cywilnego). Mówiąc najprościej — to osoba, która po Twojej śmierci dba o to, by Twoja wola została zrealizowana.

Do zadań wykonawcy testamentu należy m.in.:

zarząd spadkiem do czasu jego podziału,
spłata długów spadkowych,
wydanie majątku spadkobiercom (lub — w przypadku małoletniego dziecka — ustanowionemu zarządcy),
pilnowanie, by zapisy testamentu zostały prawidłowo wykonane.

Wykonawca testamentu może być powołany do całości spadku albo do konkretnego składnika (np. do zarządzania firmą, nieruchomością czy portfelem inwestycyjnym) — nawet przez dłuższy czas.

Połączenie obu rozwiązań

W sytuacji rozwiedzionego rodzica chcącego zabezpieczyć dziecko najskuteczniejsze jest skorzystanie z obu instytucji jednocześnie:

wykonawca testamentu — obejmuje proces tuż po Twojej śmierci: porządkuje sprawy spadkowe, reprezentuje masę spadkową, spłaca zobowiązania,
zarządca z art. 102 KRO — długoterminowo opiekuje się majątkiem dziecka aż do jego pełnoletniości, zamiast drugiego rodzica.

Może to być ta sama osoba albo dwie różne osoby. Wszystko zależy od skali majątku, jego charakteru i Twojego zaufania do konkretnych osób.

Kogo wybrać do tych ról?

To często najtrudniejsza decyzja. Wybrana osoba powinna:

być godna zaufania — będzie decydować o majątku Twojego dziecka,
mieć kompetencje — jeśli majątek jest skomplikowany (firma, inwestycje, zagraniczne aktywa), musi sobie z tym poradzić,
być gotowa przyjąć tę rolę — wykonawca testamentu i zarządca mogą funkcji nie przyjąć,
być neutralna wobec konfliktu rodzinnego — członek bliskiej rodziny bywa naturalnym wyborem, ale niekoniecznie najlepszym, jeśli istnieje ryzyko sporu z byłym małżonkiem.

W wielu przypadkach najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest powierzenie tych funkcji profesjonaliście — kancelarii prawnej, radcy prawnemu, adwokatowi, doradcy podatkowemu. Profesjonalista działa na podstawie znanych standardów, podlega odpowiedzialności zawodowej i ma doświadczenie w zarządzaniu majątkiem cudzym.

Czego nie da się zrobić?

Dla pełnego obrazu — kilka uczciwych zastrzeżeń:

Nie wyłączysz drugiego rodzica z władzy rodzicielskiej za pomocą własnego testamentu. To wyłączna kompetencja sądu i wymaga osobnego postępowania.
Nie pozbawisz dziecka prawa do zachowku wobec siebie — jeśli pominiesz dziecko w testamencie, nadal będzie miało roszczenia.
Wyłączenie zarządu rodzica dotyczy konkretnego majątku — tego, który dziecko otrzyma od Ciebie. Inne aktywa dziecka (np. otrzymane od dziadków) pozostają poza zakresem tego rozwiązania.

Jak możemy Ci pomóc?

Nasza kancelaria prowadzi sprawy planowania spadkowego w sytuacjach rodzinnych po rozwodzie. Pomagamy między innymi w:

analizie Twojej sytuacji — majątkowej, rodzinnej i podatkowej,
przygotowaniu testamentu zawierającego wyłączenie zarządu drugiego rodzica oraz powołanie wykonawcy testamentu,
doborze właściwego zarządcy i wykonawcy — z uwzględnieniem charakteru majątku i Twoich preferencji,
zabezpieczeniu konkretnych składników majątku — nieruchomości, firmy, instrumentów finansowych,
objęciu funkcji wykonawcy testamentu lub zarządcy — jeśli zdecydujesz się powierzyć tę rolę kancelarii.

Efekt: masz pewność, że jeżeli wydarzy się najgorsze, Twój majątek trafi tam, gdzie chcesz — do dziecka, pod opieką osoby, której ufasz. A nie pod kontrolę byłego partnera.